Ramadan in coronatijd zonder moskeebezoek


In De Toren van 20 mei 2020 stond een leuk interview met onze vrijwilligers Hakima, Walaa en Baraah over de Ramadan in deze coronatijd.

De Marokkaanse Hakima uit Zaltbommel en de Syrische Walaa en Baraah uit Kerkdriel doen zoals ieder jaar mee aan de ramadan. Hoe ervaren de drie vrouwen deze vastenmaand in coronatijd? En welke invloed hebben de coronarestricties op de viering van het Suikerfeest op
24 mei?

Samen met haar man, twee zonen (21 en 15) en dochter (18) volgt de Zaltbommelse Hakima de ramadan. Een maand lang eet en drinkt het gezin niet tussen zonsopgang en zonsondergang. “Met zonsopgang wordt de dageraad bedoeld”, verduidelijkt Hakima. Dat betekent op dag 20 van de ramadan dat het gezin ’s ochtends vóór 03.50 uur moet hebben gegeten en gedronken. Pas na 21.26 uur mag dat weer. “Voor schoolgaande kinderen is dat best moeilijk. Dat de middelbare scholen nu vanwege corona dicht zijn, maakt het iets makkelijker.”

“We verbreken het vasten na zonsondergang met het eten van een dadel en het drinken van melk. Daarna volgt een gebed – een van de vijf gedurende de dag – en de avondmaaltijd: de iftar. Aansluitend zouden we dan naar de moskee gaan, voor het gezamenlijke Tarawihgebed.
Maar door de coronamaatregelen kan dat dus niet. We moeten thuis improviseren. Normaal gesproken reciteert de imam in deze vastenmaand de hele koran. Die kent hij uit zijn hoofd. Nu lezen we thuis de koran. Voor meer begrip lees ik de tekst eerst in het
Nederlands en daarna hetzelfde stuk in het Arabisch.”

Zamzam-water
“Ramadan betekent voor moslims ook verbinding, ontmoeting en gezelligheid. Dat samenzijn mis ik nog het meest. Maar voor ouderen geldt dat nog veel meer. Wij hebben ons werk en ons gezin. Voor veel ouderen is de moskee de dagelijkse ontmoetingsplaats. Als steun
in de rug hebben we daarom pakketjes voor ze gemaakt, met onder andere dadels, een gebedskleedje en een flesje Zamzam-water. Dat is water uit de bron in Mekka. Tijdens de ramadantijd kijken we altijd al extra naar elkaar om. Maar zeker door de gevolgen van de
lockdown, zowel in Nederland als in Marokko, is de behoefte aan steun groter. Gelukkig neemt het aantal sociale initiatieven ook toe.”

Geen propvolle moskee
Komend weekend, op 24 mei, wordt met het Suikerfeest de vastenperiode afgesloten. “Vorig jaar zat de moskee ’s ochtends propvol en gingen we daarna op familiebezoek. Nu gaan we er thuis een gezellige dag van maken. Maar ik hoop wel dat we het volgend jaar weer op de oude manier kunnen vieren.”

Met Suikerfeest is gemis familie groot
Net als Hakima volgen ook de Syrische vriendinnen Walaa en Baraah (vrijwilligers en deelnemers bij Kompas) uit Kerkdriel de ramadan. “In Syrie zaten we met wel dertig familieleden aan tafel tijdens de iftar. Hier in Kerkdriel hebben we geen familie. Wel vrienden en buren, maar door de coronamaatregelen kunnen zij nu niet langskomen.”

“We gebruiken deze vastenmaand om te bidden, na te denken en elkaar te helpen. En we geven ook geld aan minderbedeelden voor eten en kleding. Door corona zijn veel mensen in de problemen gekomen.”

Kerkdriel heeft geen moskee. Onze mannen gaan naar die in Zaltbommel. Of soms naar
Den Bosch. We mogen ook mee, maar bidden liever thuis bij de kinderen. Dit jaar blijft
iedereen thuis, omdat de moskeeën vanwege corona dicht zijn.”

“Vooral tijdens het Suikerfeest, waarmee de ramadan wordt afgesloten, missen we onze familie heel erg. Daar worden we altijd heel verdrietig van. Maar dit jaar heeft het team van Stichting Kompas Bommelerwaard ons gevraagd om allerlei lekkere dingen te maken voor onze Nederlandse vrienden. Dus dan hebben we helemaal geen tijd om te huilen.”

De Syrische vriendinnen Walaa en Baraah missen hun familieleden het hele jaar door, maar het gemis is extra groot tijdens de ramadan en het Suikerfeest.

Bron De Toren / Foto’s Loeki Bruinink

Ramadan in coronatijd zonder moskeebezoek
Met Suikerfeest is gemis familie groot